|
|
İster motor olsun, ister yelkenli, denizde gezen yatlarda
en çok kullanılan mazemelerin başında halat gelir.
İlk çağlardan beri insanoğlunun denize açılmasıyla birlikte,
halat da onun ayrılmaz bir unsuru olmuş.
Günümüzde artık nebati elyaflardan yapılan halatlar,
hemen hemen hiç kullanılmaz oldu. Onların yerini sentetik
halatlar aldı. Hem daha sağlam ve kullanışlı, hem de
bakımları kolay, dış etkenlerle özelliklerini kaybetmiyorlar.
Denizde en çok kullanılan sentetik halatları söyle sayabiliriz:
Polipropilen halatlar, diğerlerine nazaran daha
sağlam, ona mukabil ucuzdur, suda yüzer.
Poliamid halatlar, -naylon, perlon vb.- çok sağlam
ve elastiktir.
Poliester halatlar, -dakron, terilen, tergal,
trevira vb.- hem sağlamdır, hem fazla uzamaz. Dolayısıyla
yelken armalarında en makbul olanlarıdır.
Aramid halatlar, -kevlar vb.-aynı ebattaki çelik
kadar sağlam, ama çok pahalıdır.
Sentetik halatların denizde kullanılış yerlerini şöyle
gösterebiliriz.
|
|
Demir
|
Bağlama
|
Çekme
|
Armada
|
| Polipropilen |
|
X
|
X
|
|
| Poliamid |
X
|
X
|
X
|
|
| Poliester |
X
|
X
|
|
X
|
| Aramid |
|
|
|
X
|
BAĞLAR
Gelelim bu halatların bağlanmasına... Yüzyılların tecrübesi
ile günümüze ulaşam bağlama biçimlerinin özelliği, kolay
yapılması, kapıp açılmaması, yük altında sıkışmaması
ve istenince kolayca çözülebilmesidir. Bağların epey
bir çeşidi olmakla beraber, denizde en çok işe yarayan
ve kullanılan üçü, beşi geçmez. Yanlız unutulmamalı
ki, bağlarla eklenen halatlar, kuvvetinin yarısa yakınını
kaybeder. Onun için devamlı ekli kalacak halatlar, dikişle
birleştirilmelidir.
Nerede hangi bağ kullanılır :
| 1-
Bir halatın makaradan veya ona benzer bir yerden
kaçıp kurtulmaması için, ucuna (8) rakamı biçimindeki,
Kropi düğümü yapılır. |
|
|
2-
İki halatın birleştirilmesinde:
a- Camadan bağı: İsmi de üstünde olduğu
gibi, yelkenin camadan kamçılarını birbirine bağlamada;
bir şeyi sardıktan sonra, halatın iki ucunu birleştirmede
kullanılır.
b- Sancak bağı ve çifte sancak bağı :
Her türlü halatın birbirine bağlanmasında, bilhassa,
sahile alınacak çımaların eklenmesinde emniyetle
kullanılır. Dikkat edilecek nokta: Önce, daha kalın
halatın ucu kendi bedeni üzerinde kıvrılır. Sonra,
ince olanın ucu, onun içinden geçirilir ve evvela
kalın halatın uç kısmı üzerinden dolanır.
3-
Bir halatın ucuna geçici olarak bir kasa yapmak için
izbarço bağı kullanılır. solda gösterilen
bağ çok kullanışlıdır.
|


|
 |
4-
Bir halatın babaya, mapaya, kazığa, ağaca bağlanması
:
a- Kazığa : Harcıâlem ve ilk öğrenilen
bağdır. Fazla kuvvete, gerilime maruz kalırsa, bilhassa
sentetik halatlarda, sıkışır, çözmesi zorlaşır. Bu
hallerde, halatı babaya doladıktan sonra, kendi bedeni
altından geçirip, babaya tersten volta edilir. Sonra
üzerine kazık bağı atılıp, mezavolta ile bitirilir.
b- İzbarço bağı : Halatı baba veya ağaca
iki kat doladıktan sonra yapılır.
c- Anela bağı : Demir anelasına yani
halkasına, halat bu bağ ile bağlanır (solda). |
|
 |
5-
Bir ince halatı daha kalın bir tanesinin üzerine bağlarken
kaymaması için, Bosa bağı (kazıkbağının bir tur fazlası)
kullanılır (sağda).
6- Flok gibi, baş yelkenlere iskotanın bağlanması
için;
a- İzbarço bağı
b- Aşağıda gösterilen bağ kullanılır. |
|
Ege'de gezecek tekneler, normal bağlama halatlarından
ayrı olarak, asgari iki adet, 60-70m'den az olmayan,
bir ucuna radansa takılmış, bağlama halatı bulundurmak
zorundadır. Genelde koylar ya küçüktür, demir üzerinde,
diğer teknelere çapariz vermeden salacak yer yoktur
ya da derindir. Meltemden korunmak için, kıyıya sokulup
sahile koltuk almak icap eder.
Büyücek teknelerde, kalın halatı, botla götürüp bağlamak
zaman alır. Onun için, 100m. kadar uzunluğunda, daha
ince (mesela 12mm. çapında) bir naylon halat, çok işe
yarar. Önce tekne onunla çabucak bağlanır, sonra kalın,
esas halatlar götürülüp değiştirilir.
Ayrıca, iki parça 2m.'lik ve bir tane de 3-4 metrelik,
uçlarına halka geçirilmiş veya son baklaları kilit harbisi
geçecek kadra genişletilmiş, 8 veya 10mm'lik zincir
parçaları, tene bağlarken çok işe yarar. Kısalar baba,
ağaç, daha uzunu kayaya. taşa geçirilip, halat onların
ucuna kilitlenirse, sürtünmeden dolayı halatın yıpranmasını
önlenmiş olur.
05-05-2003 16:13
|