Şarbon Nedir?Tarihçesi ve Korunma Yöntemleri
26 Ekim 2001, 09:53 0

Şarbon Nedir?Tarihçesi ve Korunma Yöntemleri

En tehlikeli şarbon solunumla bulaşıyor .

Sadece ABD'nin değil, dünyanın kábusu haline gelen şarbon, pek çok yolla bulaşabilen bir enfeksiyon hastalığı. Solunum yoluyla bulaşanları ölümcül olabiliyor. İşin en kötü tarafı, şarbonu üretmek çok kolay. Bu nedenle, en ucuz ve en etkili biyo-kimyasal silah olarak biliniyor. İnsanlar ve hayvanlarda bilinen en eski enfeksiyon hastalıklarından biri olan 'şarbon'a yol açan, 'bacillus anthracis' bakterisinin sporları ısı, soğuk, ultraviyole, kuruluk ve kimyasal dezenfektanlara dayanıklı olması nedeniyle kolayca bulaşabiliyor.

Yüksek teknoloji gerektirmeden, laboratuvar koşullarında kolayca üretilen şarbon bakterisi, ''fakirin atom bombası'' diye isimlendiriliyor.

En sık görüleni olan cilt şarbonu tedavi edilebilirliğine rağmen, solunum yoluyla bulaşan, akciğerleri ve mide-bağırsaklarını tutan şarbon türü tehlikeli ve öldürücü olabiliyor. ABD'de solunum yoluyla bulaşan akciğer şarbonu görülüyor.

Hastalığa yol açan etken nedir?

Şarbona yol açan şarbon bakterisi spor (bakteri yumurtacığı) oluşturabilme özelliği taşır. Bu bakteri yumurtacıkları bir anlamda uykuya geçerek, uygun ortam buluncaya kadar çoğalmadan bekliyorlar. Uygun ortamda yumurta açılıyor. Çevresel koşullara son derece dayanıklı olan bu sporlar bulaştıkları yollara göre hastalık oluşturur. Sporlar vücuda girdikten kısa zaman sonra canlı hale geçer, çoğalır ve toksin (zehir) üretmeye başlar.

Kaç şekilde bulaşır?

Sporlarlar deriden bulaşırsa 'deri şarbonu', solunum yoluyla bulaşırsa 'akciğer şarbonu', gıdalar yoluyla bulaşırsa da 'sindirim sistemi şarbonu'na neden olur. İnsanlara ya enfekte hayvanlardan direkt ya da indirekt yolla bulaşır.

Cilt şarbonunun belirtileri nedir ve tedavisi nasıl yapılır?

Cilt şarbonu hayvancılık, yün gibi hayvan çıktılarıyla uğraşanlarda görülür. Ağrısız yara, kaşıntı olur. Yaranın etrafı ödemlidir. Ortası siyahlaşır. Penisilin ve uygun antibiyotiklerle tedavi edilir. Öldürücü değildir. Ama kalıcı yara izi bırakır.

En tehlikeli tipi hangisi? Belirtileri nedir?

Akciğer şarbonu, en tehlikeli ve öldürücü tipidir. Kolay bulaşır.

Akciğer şarbonunun belirtileri nedir?

Önce üst solunum yolu şikáyetlerine yol açar. Halsizlik, hafif ateş, kuru öksürük olur. Ancak toksinler devreye girdikten sonra özellikle akciğer ile kalp arasında bulunan bölgede ödemle doku yıkımına neden olur. Şiddetli nefes darlığı, kalp çarpıntısı, yüksek ateş, aşırı terleme, hatta bazen kan tükürmeye yol açar.

Nasıl tedavi edilir?

Antibiyotiklerin tedavide yeri var. Ancak tedavide başarı oranı erken teşhiste bile yüzde 5-10'dur.

Öldürücü etkisi ne zaman ortaya çıkar?

Öldürücü etkisi hemen başlar ve 6-10 günde ölüme yol açabilir.

Sindirim yoluyla bulaşan şarbon öldürür mü?

Hastalık etkeni bulaşmış yiyecekler, iyi pişmemiş hayvansal gıdayla bulaşabilir. Kanlı ishale yol açar. En seyrek görüleni olsa da öldürücü olabilir. Bildirilmiş vaka sayısı az.

Şarbon açısından kimler daha büyük risk altında?

Bulaşma yolları düşünüldüğünde, sporla bulaşmış kil, yün, deri, post, kemik gibi hayvansal maddelerin sanayide işlenmesi sırasında bulaşabileceği için bu sektörde çalışanların daha büyük risk altında olduğu söylenebilir. Hayvancılıkla uğraşanlar, kasap ve veterinerler de risk taşıyor. Toprakta bol miktarda spor bulunabileceği için tarımla uğraşanlar da hastalık riski taşıyor.

Türkiye'de şarbon


Türkiye'de sık görülüyor mu?

Türkiye'de ortalama 3 yılda 1 cilt şarbonu vakası görülüyor. Özellikle Orta Anadolu'da hayvancılıkla uğraşan şehirlerde rastlanıyor.

Neden biyolojik silah için uygun?

Doğa koşullarına dirençli olması, uzun süre canlı kalabilmesi, hava yoluyla kolay bulaşması, hızlı ve ölümcül akciğer şarbonuna yol açabilmesi nedeniyle şarbon nükleer biyolojik ve kimyasal silahlar (NBC) içinde en sık kullanılan ajan. Sporların saklanması veya gönderilmesi de kolay.

Toz şarbon nasıl elde ediliyor?

Hastalık zaten insanlarda ve hayvanlarda görülüyor. Hastalardan alınan şarbon virüsü, laboratuvar ortamında, yüksek bir teklonoloji ihtiyaç duyulmadan kolayca üretiliyor. Birkaç günde trilyonlarca bakteriyi üretmek mümkün. Bu kadar kolay, yüksek teknoloji gerektirmeden, ucuza üretilebilmesi nedeniyle 'fakirin atom bombası' deniliyor.

Biyolojik saldırı ne zaman düşünülmeli?

Şarbona hemen her ülkede düşük sayıda rastlanır. Vakaların sayısında hızlı artma görülmesi veya akciğer, bağırsak şarbonu gibi ender görülen şarbon vakalarının aniden artması biyolojik saldırının ilk belirtisi.

Hangi ülkelerde biyolojik silah olarak şarbon var?

Japonya, İngiltere, ABD, Irak ve eski SSCB cumhuriyetlerinde şarbon silah olarak bulunuyor.

Korunma yöntemleri

BUHAR EN ETKİLİ METOD

Ortamın şarbon sporlarından korunması için formaldehit buharına tutulmasının yararı var. Ortamdaki toz yüzde 5'lik hipoklorit (çamaşır suyu) ve fenolkarboksit ile temizlenirse yüzey hijyeni sağlanabilir.

AŞILAR YÜZDE 90 KORUYUCU

ABD ve eski SSCB'nin şarbon aşısı ürettiği biliniyor. Aşıların koruyuculuğu yüzde 90'lara kadar çıkıyor. Ancak kitle halinde aşılama yapılmıyor.

ŞÜPHELİ PAKETLERİ AÇMAYIN

Şüphelendiğiniz paketleri kesinlikle açmayın. Paketlerin içindeki olası sporların ortama dağılmasını önlemek için 2-3 kat naylon poşet veya jelatinle sarın. İl Hıfzıssıhha Müdürlüğü'ne iletin. Şüpheli paket ilgili yerlerde açılırken, eldiven takmak, özel giysiler giymek yerinde olur. Çok fazla mektupla ilgilenenlerin basit bir ameliyat maskesi takması da koruyucu olabilir.


Tarihçesi

11 Eylül saldırılarının ardından ilk kez ABD'nin Florida eyaletinde ortaya çıkan ve kısa zamanda tüm dünyaya yayılan şarbon mikrobunun hikayesi yüzyıllar öncesine kadar uzanıyor. Ama biyolojik silah olarak ilk kez I. Dünya Savaşı sırasında kullanıldı.
M.Ö 1500 - Mısır'da meydana gelen ve binlerce kişinin ölümüne neden olan salgınla ilgili belgelerde rastlanan özellikler Şarbon mikrobu şüphesini akla getiriyor.

1600 - ''Kara Felaket'' olarak adlandırılan ve Avrupa'da 60 bin kişinin ölümüne neden olan salgının şarbondan kaynaklandığı sanılıyor.

1876 - Robert Koch şarbona neden olan bakteriyi teşhis etti.

1880 - İlk kez çiftlik hayvanlarına bağışıklık kazandırıldı.

1915 - ABD'deki Alman ajanlarının bazı çiftlik hayvanlarına şarbon virüsü bulaştırdığı öne sürüldü.

1937 - Japonlar ellerindeki savaş esirleri üzerinde şarbonu denedi. Mançurya'da 10 bin mahkum bu deneylerde öldü.

1942 - İngiltere İskoçya açıklarındaki Gruinard adasında deneme yaptı. Deneyin adadaki etkileri, 1979 ile 1987 yılları arasında yapılan ve yaklaşık 2000 bin ton suyla temizlenebildi.

1943 - ABD şarbonu silahlar olarak kullanma çalışmalarına başladı.

1945 - İran'da meydana gelen salgın 1 milyon koyunu öldürdü.

1950/1960 - ABD'de bazı üniversiteler daha sonra başka ülkelere satılacak şarbon türevleri içeren biyolojik silahlar yaptı.

1969 - ABD Başkanı Nikson, ülkesindeki biyolojik silah programlarını durdurdu.

1970 - ABD Gıda ve İlaç Birliği, Şarbon aşısını onayladı.

1972 - Biyolojik silah geliştirmeyi ve üretimi yasaklayan uluslararası bir anlaşma imzalandı.

1978 - Zibabve'de meydana gelen salgında 6 bin kişi hastalanırken 100 kişi öldü.

1980 - Irak, ABD'den şarbon mikrobununda aralarında bulunduğu bazı biyolojik silahlar satın aldı.

1991 - ABD ordusu, Körfez Savaşı'nda şarbon tehlikesine karşı önlemler aldı.

1990/1993 - Japon 'Yüce Gerçek' tarikatı, ülkede şarbon saldırısı denemeleri yaptı ancak başarılı olamadı. Tarikat daha sonra Tokyo Metrosu'na sarin gazı saldırısı düzenlemişti.

1995 - Irak, ürettiği 8 bin 500 litre şarbon konsantresini BM yetkililerine teslim etti.

1998 - ABD Savunma Bakanlığı, ordunun tüm bölümleri için Şarbon önlemleri planları hazırlattı.

2001 - 11 Eylül saldırılarından bir hafta sonra NBC televizyonuna için de şarbon tozu bulunan bir zarf gönderildi.

Henüz yorum yazılmamış!

Yarıştığınız teknenize uygun vücut ağırlığı

27 Ağustos 2001

Yarıştığınız teknenize uygun vücut ağırlığına sahip olmanız, yarışmanın önemli bir özrünü ortadan kaldıracaktır.

19 Mayıs Atatürk'ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı'mız Kutlu Olsun

19 Mayıs 2019

Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün Kurtuluş Mücadelesini başlatmak için Bandırma Vapuru'yla 19 Mayıs 1919'da Samsun'a ayak basışının 100'üncü yıl dönümünü kutlamanın sevincini yaşıyoruz. Nice 100 yıllara...

ÜYE GİRİŞİ

BANNER

Marinturk Amatör Denizci Belgeni Al

Yazarlar

Facebook

BANNER

Dalgacı - Günlük Yatılı Turlar ve Özel Organizasyonlar

BANNER

Tutku Sailing Yacht / 0533 164 99 60

BANNER

Limbo Denizcilik - Tekne İnşa ve Tamir Malzemeleri / 0532 296 77 75

BANNER

Atölye Kürün – Ressam, Heykeltraş, Ürün Satışları ve Özel Tasarımlar

BANNER

Dövmeliyim

BANNER

Deniz Eskisi | Deniz Antikacısı | DenizEskisi.com

BANNER

Özel İSTANBUL TIP MERKEZİ - 1998'den Bugüne Sağlıkla

BANNER

Yelken Eğitimi Atilla Gökova Sailing

BANNER

Eskiler ve Antikalar

BANNER

plastmore.com Plastmore - Meant for more

BANNER

Babür Hüseyin Özbek'in Güvertede kitabı çıktı. Tüm seçkin kitapçılarda...

BANNER

StatCounter