Yazar Hakkında

16 Aralık 2019, 15:43 1 Yorum

Motor Bakımı ve Motorsuz Kalındığında Seyir Teknikleri

Bu konuda belkide en son konuşacak denizcilerin kesinlikle başında geldiğime eminim. Sebebine gelecek olursak şayet hayatım boyunca babam, kardeşim ve beni ' Motorsuz kalırsak ne yaparız? ' diye eğitti ve bu konuda şükür hiç bir problem yaşamadık ancak denizcilik anlamında bu bilginin yetmediğini kendi deneyimlerimden çıkarmış olduğum için bu yazıyı yazmayı uygun gördüm.
 
Öncelikle belirtmeliyim ki bundan 2 yıl önceye kadar motorun standart bakımının nasıl yapıldığı bilgisi dışında motorlar ile ilgili bilgim çok zayıftı. Yılda bir kez standart bakımı yapar, yağını - suyunu kontrol eder, rüzgar sıfır olmadıkça makineye basmaz ve yanaşma - ayrılma dışında neredeyse makine hayatımda yok gibi yaşardım. Bu kadar az kullanmama rağmen başıma gelmedik kalmadı ama neyse ki beni kardeşi gibi seven bir ustam var. Kendisi zaten şahsına münhasır bir karakter olmak ile birlikte aynı zamanda çok ilginç bir hikayeyi barındıran tam eski ustalardan. Bugüne kadar her derdime koşmasa altından kalkamayacağım bir sürü derdimi çözen Erol Usta'm eski gazeteci ve 30 yıl önce hobi olarak başladığı amerikan araba tamirciliğinde ismi hala konuşulan, dergilere haber olmuş bir usta. İstanbul'un keşmekeşinden bunalıp taşındığı Marmaris'te binbir hikaye ile 2013'te taşındığımızdan beri maceralarımızda bitmedi ve bu yazıda çıkardığım dersler ve bilgiler tamemen onun eseri. Sağolsun üşenmeden saatlerce anlattığı bilgileri bana bugün veren çok az insan var hayatımda.
 
Standart bakım yeterli değil
 
Öncelikle hepimizin yaptığı bir hata var. Motorun sadece standart bakımını yapıyor ve genelde az yaksın diye düşük devirde seyir yapıyoruz. Düşük devirde seyir evet belki daha az yakıt yakıyor ama artan vibrasyondan dolayı makineye zarar veriyor. Marin deniz motorlarının en buyük hastalıklarından biriside egzoz boynuzu. Genelde demirden döküm olarak yapılan bu boynuzlar bir süre sonra tıkanıyor ve çatlama - çürüme yapıyor.
 
Aldığınız tekne yaşlı ise ve bu egzoz boynuzu yeni değişmediyse söküp hemen krom yapmak çok önemli. Aynı zamanda motor yelken seyri rüzgar önden gelirken motora buyük zarar veriyor. Eğer yatarak giden bir teknede motorla seyir yapıyorsanız motorda doğasında durmadığı için yağlama eşit oranda sağlanmıyor. Sonra hiç eksiksiz bakım yaptığınız bir motorda sekmanlarda aşınma görüp nasıl olabilir diyorsunuz. Bal gibi olur. Hiçbir motor yan gitmek için dizayn edilmiyor çünkü.
 
Çift seperatör bence çok iyi bir çözüm çünkü eğer çok seyir yapıyor ve her yerden mazot almak zorunda kalıyorsanız yağ oranı ve pislik barındıran mazotlara denk gelebiliyorsunuz. Çift separatör kullanan dostlarım bu durumdan çok memnun. Bende şu anda teknelerimde bunu yapıyorum çünkü özellikle Yunanistan'da mazot aldığınızda her yerde eurodiesel olmuyor maalesef.
 
Bir diğer atlanan konu özellikle sail drive şanzımanlar. Atf yağ kullanan bu şamzımanlar maalesef çok hassas. Sağlam bir halat dolandığında veya uzun süre bakım yapılmadığında keçeleri zamanla deforme oluyor. Düzenli yağ değişimi ve keçe bakımını ihmal etmemek gerekiyor. Motorda ise özellikle tatlı su devirdaim sisteminde kırmızı antifiriz kullanmak gerek. Çünkü antifiriz sadece donmamak in değil kondesanın ve tatlı su devir daim deposunun oksit ve pas yapmamasını sağlıyor. Bu masraftan kaçmamak gerekiyor.
 
İmpeller dağılmadan açıp kontrolünü yapmakta çok önemli çünkü impellerlar kopunca değil plastiği çatlamaya başladığında değiştirilmesi gerekiyor. Benim öz denizcilik yaşamımda en büyük yanılgım;  ' Aman ben motorsuzda işimi görürüm ' oldu. Evet bunu yapabiliyorumda. Ancak bunu yapabiliyor olmak beni daha iyi denizci yapmıyor maalesef. Hatayı minimize etmek yapıyor. Bence bir denizcide bu iki vasıfta bulunmalı.
 
Teknenizde her daim yedek;
İmpeller
Mazot filtresi ve separ
Yağ filtresi
Motor v kayışı
Yağ
Antifiriz
 
Bulunmalı. Peki motorsuz kaldık artık. Ne yapmalı ?
 
Motorsuz kaldığımızda ne yapmalıyız ?
 
Öncelikle bir denizci için motorsuz kalmak kabus olmamalı, kabus olmayacak kadar yelkene hakim olmalı ancak öyle bile olsanız kabusa dönebilir bu durum. Benim en çok korktuğum konu motorsuz kalmak değil motorsuz kaldığım anda aynı zamanda rüzgarsız kalmak işte bu gerçekten kabus. Eğer seperasuon bölgesinde hem makinesiz hem rüzgarsız kaldıysanız o zaman hemen teknenizin aküleri bitmeden ( çünkü motor yoksa bir süre sonra aküde yoktur ) telsizden yardım istemek gerekir. Bu çağrı mayday değil tabi ki ' pan pan ' çağrısıdır. Sakin bir ses tonu ile;
 
Pan pan pan pan pan pan
Burası xxx teknesi
Kordinatlarım xx.xx.xx kuzey
Xx.xx.xx doğu
Nuc vaziyetindeyim yardım istiyorum denir.
 
Nuc yani bir tekne için not under command demek tüm yol haklarının sizde olduğu durumdur. Teknede var ise nuc durumunu belli eden gece veya gündüz işareti kullanılmalıdır. Eğer yoksa genelde yoktur yekkenlilerde, çağrıya devam edilmeli ve telsizden cevap alabilmek için arada sus'lar verilmelidir.
 
Eğer makinesiz kaldınız ancak rüzgarınız var ise hiç problem yok. Yelken yaparak seyrinize devam edeceksiniz ancak bu seyri yaparken artık rüzgarsız kalırsak diye her zaman seperasyon bölgelerinden kaçınacak ve eğer rüzgar karadan denize esiyor ise karaya, denizden karaya esiyor ise açıkta kalarak seyrinize devam edeceksiniz. Bu sırada yolunuzun uzunluğuna göre almanız gereken tedbirler:
 
  1. Buzdolabı kapatılacak
  2. İnterior ışıklarının tamamı kapanacak
  3. Varsa chart plotter gece moduna alınacak ve en kısa ışıkta bakılacak
  4. Müzik sistemi vs dahil enerji tüketecek her şey kapatılacak ve elzem durumlarda kullanmak için cep telefonları kapatılıp açılarak seyre devam etmek gerekir.
 
Makineniz eğer bir halat dolanması yüzünden istop ettiyse koyıya yakın bir yerde güvenli mesafede yelken ile çapa atıp bu problemi çözebilirsiniz. Bu problemi çözmek için daldığınızda muhakkak belinizden bir halat bağlı ve bu halat tekneye sabitlenmelidir. Bu dalışı gece yapacaksanız özellikle bu kuralı kesinlikle uymak gerekir. Şayet probleminiz pervane ve şanzıman değilse harareti, devir daim sistemini ve kayışı birde impelleri kontrol edebilirsiniz. Bunun dışındaki problemler artık usta işidir. Çok bir şey yapamayız.
 
Atlanılan Basit Arızalar
 
Sail drive neden icad edildi hiçbir fikrim yok. Tani üretici ve satıcı buna mantıklı bir açıklama getirecektir ancak hiçbir açıklama benim için sail drive'ın shafttan daha iyi olduğuna ikna edemez. Daha çok dişli, daha çok güç kaybı, daha çok arıza hayatımıza girdi ancak yapacak bir şey yok artık günümüz buna döndü. Eskiden shaft bakımı diye bir şey hatırlamam, shaft eğilip bükülmedikçe yola devam ederdik. Şimdi sail drive'ın keçesi her 6 ayda bir kontrol edilmeli ve bence yağıda oldukça sık değiştirmeli. Eskiden yağ olarak sail atf yağ kullanılırdı şimdi ise iyi markalar bile 15-40 makina yağı koymanın daha sağlıklı olduğunu söylüyorlar. Atf koyduğumuz için yediğimiz şanzımanlara ne olacak? Tabi o bir muamma. Sanırım belli bir ısının üstünde 15-40 yağın daha verimli olduğuna karar verdiler.
 
Sail drive soğutma suyunu incecik deliklerden alıyor. Bu bir yerde avantaj bir şey sıkışma ihtimali azalıyor ama inanın oradan çıkan kocaman torbalar gördüm. Arada bir dalarak bu delikler şiş vb. enstrümanlar ile kontrol edilerek temizlenmeli. Artık motordan daha çok arıza veren bu yan enstrüman motor kadar kontrol edilmeli. Ah gözünü seveyim o şaftların diyorum içimden.
 
Teknoloji arttıkça arızaların çoğaldığı bir aşikar. Getirdikleri konfor dışında götürdükleride malum. Mesela motorların üstünde küçük bir pompa bulunur. Bu hava almaya yarar. Eğer buradan hava almak işe yaramıyor ise bir enjektörün kafasını 15 anahtar ile gevşetir marşa basarsınız. Ancak elektronik alt yapılı bir makinede bunu yapamazsınız, manuel istop kolu olmayan elektrnik bir makineyi stop etmek dert olabilir, takılı kalan bir elektronik gaz kolu başa bela olabilir. Ben abartmadan ancak mümkün olduğunca analog taraftarıyım. Genel olarak teknemde arıza yaşadığım enstrümanlar hep elektronik alt yapılı enstrümanlar oluyor. Ha birde dip not, evet wd 40'a hepimiz aşığız. Bir çok alanda harika işe yarıyor ancak elektonik aksamlara sıkmayın. Faydadan çok zararı oluyor ve elektronik aksamlar için elektrikor adlı bir sprey malzemeyi öneririm. Bu malzeme kabloların üzerine bir katman bırakıyor ve oksitasyonu önlüyor, kutup başlarına gres yağı sürmek gibi.
 
Benim son 6 aydır başımda olan bir problemde teknemin mazot deposuna giren tatlı su. En sonunda nereden geldiğini bulduk ama bu deneyimden öğrendiğim şey ise beyaz duman ve dalgalanma tatlı suyun ilk işareti. Bu işareti yakalayıp müdahale ederseniz enjektörleri ve mazot pompasını kurtarabiliyorsunuz, benim gibi inat edip gittiği yere kadar gitsin bıktım bu makinelerden derseniz bir enjektör seti ve mazot pompasını gözden çıkarın.
 
Son not olarak ısrarla belirtmek isterim ki motor bakımları çok önemli ancak motorsuz kalan bir denizcinin ne yapacağını bilmesi çok daha önemli. İşin ehli birinden yelken ile yanaşma ve çapa atma konuşarında ders almanız veya kendi teknenizde bunu öğrenip deneminizi tavsiye ederim çünkü motorsuz kaldık diye pan pan çekmek evet biraz gurur kırıcı bir durum olabilir. Motora verdiğiniz önemi kendi donanımınıza verirseniz nihayetinde insan icadıdır, her şeyi doğru yaptınız ama yine bozuldu. Bilgi bozulmaz arkadaşlar. Bilgi her zaman sizi bir limandan bir limana taşır ama motor taşımaz.
 
Sağlıcaklar kalın
 
Nefes rüzgardır , rüzgarınız bol olsun.
 


 

Atilla GÖKOVA 
İssa sailing instructor 
Turkish sailing federation yy4 instructor 
0090 533 242 20 62 
www.atillagokovasailing.com

 

Yazarın Diğer Yazıları

Göcek Yarış Haftası

4-8 Kasım tarihleri arasında düzenlenen göcek yarış haftası 105 tekne ile start aldı.

11.11.2019 16:39:10

Marmaris Yarış Haftası 30. Yıl ‘ ı

Marmaris ? te düzenlenen uluslar arası yarış haftası geçtiğimiz hafta 26 ekim - 1 kasım tarihleri arasında yapıldı

4.11.2019 13:01:55

Kabus mu? Keyif mi?

6.5.2019 15:36:11

 

  1. Yavuz Avunduk
    Yavuz Avunduk
    19 Aralık 2019, 09:00
    Yeni başlayan da, Orta başlayan da, Hep okumak, bilgi tazelemek gerek... Emeğine sağlık...., ??????????

Yorum Yaz

500 adet karakter kaldı

Miğri Balığı

21 Mart 2001

Congeridcıe familyasından olan mıgrı, yılanbalıkları grubundandır.

Laser 4.7 Avrupa Şampiyonası Milli Takım Kadrosu Belli Oldu.

09 Şubat 2018

TYF 2018 faaliyet programında yer alan Laser 4.7 Avrupa Şampiyonası

ÜYE GİRİŞİ

BANNER

Marinturk CNR Yacht Festival Heyecanı 13-18 Ekim'de Marinturk'te!

Yazarlar

Facebook

BANNER

Admiral Denizcilik

BANNER

Süper Wood Marin

BANNER

TurkSail - Türkiye'nin en kapsamlı yelken haberleri.

BANNER

Profesyonel Gemi Modelciliği

BANNER

Deniz Eskisi | Deniz Antikacısı | DenizEskisi.com

BANNER

Eskiler ve Antikalar

BANNER

plastmore.com Plastmore - Meant for more

BANNER

Babür Hüseyin Özbek'in Güvertede kitabı çıktı. Tüm seçkin kitapçılarda...

BANNER

StatCounter